Όταν «αναρχικός» πυροβόλησε τον Μαλατέστα

Ερρίκο Μαλατέστα

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1890 υπήρξε μια έντονη συζήτηση στο ιταλικό αναρχικό κίνημα μεταξύ των οργανωτιστών [organisationalists] που υποστήριζαν τις τυπικές οργανώσεις όπως οι ομοσπονδίες, και των αντιοργανωτιστών, που υποστήριζαν μόνο τις ομάδες συγγένειας και θεωρούσαν ότι η τυπική οργάνωση ήταν ασυμβίβαστη με τις αναρχικές στρατηγικές και αξίες. Η κύρια διαμάχη στις Ηνωμένες Πολιτείες γινόταν μεταξύ του Ερρίκο Μαλατέστα, ο οποίος ήταν εκδότης της εφημερίδας Το Κοινωνικό Ζήτημα [La Questione Sociale] και υποστήριζε την τυπική οργανωτική δομή, και του Τζουσέπε Τσιακανβίλλα, ο οποίος επιμελούταν την εφημερίδα Αυγή [l’Aurora] και απέρριπτε την τυπική οργάνωση. (Turcato 2012, 190-7)

Συνεχίστε την ανάγνωση Όταν «αναρχικός» πυροβόλησε τον Μαλατέστα

Λουίτζι Φάμπρι: Για ένα σχέδιο αναρχικής οργάνωσης

Διάβασα με ισχυρή αίσθηση καλής θέλησης το πρόγραμμα για μια αναρχική «Οργανωτική Πλατφόρμα», το οποίο δημοσίευσε πέρυσι μια ομάδα Ρώσων συντρόφων στο Παρίσι και το οποίο έχει γίνει η αιτία μια φλογερής συζήτησης μεταξύ αναρχικών από διάφορες χώρες πρόσφατα. Η πρώτη εντύπωσή μου ήταν ότι δεν διαφωνούσα με πολλά από τα σημεία (της Πλατφόρμας) και, στην πραγματικότητα, πιστεύω ότι το πρόγραμμα αυτό περιέχει πολλές οδυνηρές και αδιαφιλονίκητες αλήθειες. Ολόκληρο το πρόγραμμα διαπνέεται από μια τέτοια διακαή επιθυμία να γίνει κάτι, να εργαστούμε για το καλό της υπόθεσής μας, κάτι το οποίο είναι αρκετά δελεαστικό.

Όλα αυτά βέβαια, δεν τυχαίνουν λίγης προσοχής από τους συντάκτες της «Πλατφόρμας», της οποίας η μεγάλη αξία οφείλεται σε έναν άλλο λόγο – θέτει υπό συζήτηση διάφορα προβλήματα έμφυτα στο αναρχικό κίνημα, όπως αυτά της θέσης των αναρχικών στην επανάσταση, της αναρχικής οργάνωσης στον αγώνα και πάει λέγοντας. Τα προβλήματα αυτά πρέπει να επιλυθούν εάν ο αναρχισμός πρόκειται να συνεχίσει να δίνει απαντήσεις στις αυξανόμενες ανάγκες του αγώνα και της παρούσας κοινωνικής ζωής.

Παρά τις ευνοϊκές αυτές παρατηρήσεις, εντούτοις – αν δεν κάνω λάθος – δεν νομίζω ότι το πρόγραμμα που προτείνεται από τους Ρώσους συντρόφους μπορεί να γίνει αποδεκτό από οποιαδήποτε αναρχική οργάνωση οποιασδήποτε σπουδαιότητας δεδομένου ότι, κατά την άποψή μου, περιέχει λάθη τα οποία είναι μεν μικρής σημασίας ώστε να παραμείνουν στο χώρο της φαντασίας της προσωπικής (και αμφισβητήσιμης) άποψης μερικών συντρόφων, αλλά που θα μπορούσαν να γίνουν η αιτία σοβαρών αποκλίσεων στο αναρχικό κίνημα εάν γίνουν αποδεκτά από κάποια οργάνωση και αποκτήσουν οποιαδήποτε προγραμματική αξία.

Ως προγραμματική βάση για μια οργάνωση, η «Πλατφόρμα» είναι αρκετά ιδεολογική και αρκετά μη πρακτική. Σε μια σειρά προβλημάτων (όπως η ταξική πάλη, η δημοκρατία, το κράτος, η επαναστατική μεταβατική περίοδος, ο συνδικαλισμός, κ.λπ.) στηρίζει αναμφισβήτητες απόψεις – μερικές σωστές, άλλες όχι – αν και η όποια άποψη σχετικά με αυτές μπορεί να ειπωθεί ότι ποικίλει από το σύντροφο σε σύντροφο. Η ομόφωνη συμφωνία ή ακόμα και η ευρεία συμφωνία γι’ αυτά τα σημεία μπορεί να είναι σχεδόν αδύνατη (και πράγματι άσκοπη, όσον αφορά τα πρακτικά αποτελέσματα για την οργάνωση που μας ενδιαφέρει). Αυτό που είναι σημαντικό είναι οι συγκεκριμένοι και θετικοί στόχοι του Αναρχισμού που πρέπει να πραγματοποιηθούν. Το σημαντικό είναι τι πρέπει και τι θέλουμε να επιτύχουμε όσον αφορά τη δράση, την ανεξάρτητη από τα δόγματα και τις ιδεολογίες με τις οποίες οι ενέργειές μας μπορούν να δικαιολογηθούν ή να αξιολογηθούν. Μου φαίνεται ότι στην «Πλατφόρμα» δεν αφιερώνεται αρκετός χώρος σ’ αυτό το ρεαλιστικό, εθελοντικό μέρος, εάν πρόκειται (η «Πλατφόρμα») να θεωρηθεί ένα πραγματικό προγραμματικό πρόγραμμα.  Αλλά δεν επιθυμώ να μείνω αρκετά στην κριτική της «Πλατφόρμας» ως προγραμματικής βάσης για μια οργάνωση. Πιστεύω ότι οι υπερασπιστές της οι ίδιοι δεν επιμένουν σ’ αυτό και είναι έτοιμοι να το παραμερίσουν προκειμένου να επιδιωχθεί μια πιο συγκεκριμένη βάση που είναι ικανότερη στο να ενώσει. Μεταξύ άλλων, στην πραγματικότητα, μια συνέπεια της «Πλατφόρμας θα ήταν μια τάση να αποκλείσει από την οργάνωση όχι μόνο τους ατομικιστές και τους αναρχικούς οι οποίοι τάσσονται ενάντια στην οργάνωση και οι οποίοι δεν θα μπορούσαν να συμμετάσχουν εξαιτίας των αντιφάσεων ανάμεσα στους όρους, αλλά και όχι λίγους αναρχικούς κομμουνιστές και οπαδούς της οργάνωσης, συμπεριλαμβανομένων μερικών (όπως εγώ) που έχουν για πολλά χρόνια υποστηρίξει την ανάγκη για μια αναρχική οργάνωση και έχουν εργαστεί για την επίτευξη του στόχου αυτού.

Υπάρχουν πολλά στοιχεία στην «Πλατφόρμα» που τα βρίσκω καλά και τα οποία εγκρίνω επειδή, πάνω απ’ όλα, επιδιώκουν να καταδείξουν την ανάγκη για την αναρχική οργάνωση καθώς και την ανάγκη στο να εγκαταλειφθεί αυτή η ασάφεια και απροσδιοριστία στην κατεύθυνση της συγκρότησης αυτής της οργάνωσης ως συγκεκριμένης, μόνιμης και πλατιάς στη μεγαλύτερη πιθανή της κλίμακα. Σωστή, επίσης, είναι και η αρκετή κριτική στο κίνημά μας του παρελθόντος και του Συνεχίστε την ανάγνωση Λουίτζι Φάμπρι: Για ένα σχέδιο αναρχικής οργάνωσης

Λουίτζι Φάμπρι: Ο Ατομικισμός και η οργάνωση

“[…] Εμείς μπορούμε να εξεγερθούμε ενάντια σε μια κακή οργάνωση της κοινωνίας, όχι στην κοινωνία καθ’ εαυτήν όπως με έπαρση δηλώνουν ότι επιθυμούν πολλοί ατομικιστές. Η κοινωνία δεν είναι ένας μύθος, δεν είναι μια ιδέα, δεν είναι ένα προκαθορισμένο όργανο φτιαγμένο από κάποιον και το οποίο κατά συνέπεια  θα ήταν δυνατόν να μην αναγνωρίσουμε και να προσπαθήσουμε να καταστρέψουμε. Δεν είναι όμως ούτε, όπως μας κατηγορούν ότι πιστεύουμε οι στιρνερικοί, κάτι το διαχωρισμένο, ανώτερο από τα άτομα, και στο οποίο πρέπει να θυσιάσεις το εγώ σου όπως μπροστά σε ένα φετίχ. Η κοινωνία είναι απλώς ένα γεγονός, του οποίου εμείς είμαστε οι φυσικοί πρωταγωνιστές και η οποία υπάρχει όσο υπάρχουμε εμείς που αποτελούμε μέρος της. Η κοινωνία είναι το σύνολο των ζωντανών ατόμων και κάθε άτομο είναι με τη σειρά του ό,τι το έχουν διαμορφώσει οι εξωτερικές, χωρίς να αποκλείονται οι κοινωνικές, επιρροές. Αυτό  είναι ένα φυσικό γεγονός  συνδεδεμένο με τη  ζωή του κόσμου. Το να εξεγερθείς ενάντια σε αυτό το γεγονός θα σήμαινε εξέγερση ενάντια στη ζωή, θάνατο δηλαδή. Κάθε άτομο υπάρχει ως υλικός, ηθικός, διανοητικός καρπός της ένωσης άλλων ατόμων και  δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, δεν μπορεί να είναι ελεύθερο, δεν μπορεί να αναπτυχθεί φυσιολογικά παρά υπό την προϋπόθεση ότι ζει μέσα στην κοινωνία.

Η μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση του ατομικού εγώ, η μεγαλύτερη υλική και πνευματική ευημερία, η μεγαλύτερη ελευθερία, είναι εφικτά μόνο όταν ο άνθρωπος συνδέεται με τον άλλο άνθρωπο με τη συμφωνία της αλληλοβοήθειας. Ένας άνθρωπος σε συμφωνία με την κοινωνία είναι πάντα πιο ελεύθερος από τον άνθρωπο που μάχεται την κοινωνία. Και οι αναρχικοί σοσιαλιστές πολεμούν την υπάρχουσα κοινωνική οργάνωση ακριβώς όμως επειδή εμποδίζει την ύπαρξη μιας κοινωνίας σχετικά  ωφέλιμης  προς όλα τα άτομα κι επειδή βασίζει ολόκληρη την κοινωνία στον πιο σκληρό και άγριο αγώνα, την εκμετάλλευση και την αυταρχική βία του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο.

Η οργάνωση που υποστηρίζουν οι αναρχικοί-σοσιαλιστές δεν είναι βέβαια εκείνη η αυταρχική που γνωρίσαμε από την καθολική εκκλησία έως την  μαρξιστική εκκλησία, αλλά αντιθέτως η ελευθεριακή, εθελοντική οργάνωση, των πολλών ατομικών μονάδων, οι οποίες  μπροστά σε ένα κοινό σκοπό  συνεταιρίζονται χρησιμοποιώντας μια ή περισσότερες  μεθόδους που θεωρούν κατάλληλες και είναι ελεύθερα αποδεκτές από τον καθένα. Φυσικά, δεν είναι δυνατή μια τέτοια οργάνωση, αν τα άτομα που τη συνθέτουν δεν είναι εξοικειωμένα με την ελευθερία και δεν έχουν  απαλλαγεί από τις αυταρχικές προκαταλήψεις .

Από την άλλη πλευρά, είναι απαραίτητο να οργανωθούμε, για να προσπαθήσουμε να εξασκηθούμε στο να ζούμε συνεταιρισμένοι ελεύθερα. Η  άρνηση βέβαια της οργάνωσης απλά και μόνο επειδή αν οργανωθούμε μπορεί να πέσουμε σε λάθη ( και θα πέσουμε σίγουρα, τουλάχιστον στην αρχή) ισοδυναμεί με το να υποστηρίζεις ότι το περπάτημα είναι βλαβερό κι έχει πάντα σαν αποτέλεσμα να σπάμε το κεφάλι μας, απλά επειδή ο άνθρωπος όταν αρχίζει από μικρός να περπατάει πολύ συχνά πέφτει κι όχι σπάνια χτυπάει.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Luigi Fabbri Η εργατική οργάνωση και η αναρχία , Ρώμη 1906  (Μετάφραση Ν.Χριστόπουλος)

Αναδημοσίευση από: Ουλαλούμ (ελευθεριακή πολιτική συλλογικότητα)